Varroabestrijding, alle toegelaten en veel gebruikte middelen op een rijtje
Varroabestrijding, alle toegelaten en veel gebruikte middelen op een rijtje
29 november 2016 

Varroabestrijding, alle toegelaten en veel gebruikte middelen op een rijtje

Varroabestrijding kan je doen op verschillende manieren en met verschillende middelen. Daarover krijg ik regelmatig vragen: wat mag ik wel gebruiken en wat niet? En wat werkt er nu wel en wat niet? Ik geef je antwoord op de vraag wat in Nederland is toegelaten en geef je advies welke middelen je het beste kan gebruiken.

De drie meest gebruikte werkzame stoffen voor varroabestrijding

De meeste gebruikte stoffen voor varroabestrijding zijn:

  1. Mierenzuur
  2. Oxaalzuur
  3. Thymol

Maar zijn deze stoffen ook toegelaten? En zijn ze ook effectief?

Toegelaten middelen voor varroabestrijding

In Nederland zijn voor de varroabestrijding zes middelen toegelaten, namelijk:

  • Oxuvar op basis van oxaalzuur
  • Thymovar op basis van thymol
  • Apiguard op basis van thymol
  • Apistan op basis van  tau-fluvalinaat
  • PolyVar op basis van flumethrine
  • VarroMed op basis van oxaalzuur

Er zijn géén middelen op basis van mierenzuur in Nederland toegelaten voor de bestrijding van varroamijten.

VarroMed op basis van oxaalzuur

VarroMed is sinds 2017 toegelaten in de EU. De werkzame stof van VarroMed is oxaalzuur. De werkzaamheid van VarroMed is alleen onderzocht in bijenkasten met lage tot matige varroamijtbesmetting. VarroMed mag alleen worden gebruikt als onderdeel van een geïntegreerd varroabestrijdingsprogramma en heeft een behandelingsfrequentie van 5 tot 9(!) behandelingen per jaar. Wil je mijten effectief bestrijden met oxaalzuur? Gebruik dan Oxuvar.

PolyVar op basis van flumethrine

Polyvar is sinds 2016 toegelaten in Nederland. De werkzame stof van Polyvar is flumethrine. Deze stof zit in dezelfde groep als tau-fluvalinaat (werkzame stof van Apistan). Mijten ontwikkelen daar resistentie tegen. Ik raad daarom het gebruik van Polyvar af.

Apistan op basis van tau-fluvalinaat

Apistan is de eerste toegelaten varroabestrijdingsmiddel, maar ik raad het af te gebruiken! Waarom? De werkzamestof in Apistan is tau-fluvalinaat. Fluvalinaat is een stof waartegen varroamijten resistent zijn geworden. De effectiviteit van Apistan zal daarom onvoldoende zijn. Er worden wel mijten gedood, maar er blijven te veel mijten leven (de resistente!) die door gaan met hun vernietigende werk. Fluvalinaat uit Apistan heeft de eigenschap om als residu in bijenwas op te hopen. Ook daarom raad ik je aan Apistan niet te gebruiken!

Thymovar en Apiguard op basis van thymol

Thymovar en Apiguard zijn beide op basis van thymol en toegelaten voor de bestrijding van varroamijten op honingbijen. Thymol komt van nature voor in tijm en is een natuurlijk bestandeel van honing. Thymovar en Apiguard zijn ook toegelaten in de biologische imkerij. Gebruik je Thymovar of Apiguard volgens de voorschriften van de fabrikant dan is er geen gevaar voor residuvorming in de honing boven de maximaal toegelaten waarde. Thymovar en Apiguard hebben een effectiviteit van meer dan 90%. In Nederland wordt ook ApiLifeVar verkocht. Naast etherische oliën bevat ApiLifeVar ook thymol, maar ApiLifeVar is niet toegelaten in Nederland.

Oxuvar op basis van oxaalzuur

Oxuvar is een kant-en-klare oxaalzuuroplossing en is toegelaten in Nederland voor het bestrijden van varroamijten. Je past het toe in een broedvrije periode. Bijvoorbeeld bij (kunst-) zwermen in het voorjaar of in de broedloze periode in november-december. Gebruik je Oxuvar volgens de voorschriften van de fabrikant dan is er geen gevaar voor residuvorming in de honing boven de maximaal toegelaten waarde. Oxuvar heeft een effectiviteit van meer dan 95%!

oxuvar oxaalzuuroplossing

Oxuvar is een kant-en-klare oxaalzuuroplossing (foto: imkerwinkel.nl)

Oxaalzuurkristallen

Het gebruik van oxaalzuurkristallen is niet toegelaten in Nederland en het wordt ook niet gedoogd! Bovendien is oxaalzuurkristallen afwegen niet zonder gevaar. Oxaalzuur is 10.000 keer sterker dan azijnzuur! Oxaalzuur irriteert de huid en brand bij oogcontact. Een oxaalzuuroplossing is veel veiliger om te gebruiken. Bovendien is het onmogelijk om op een keukenweegschaal nauwkeurig af te wegen. Ook om die reden laat je een potje oxaalzuur staan en gebruik je Oxuvar.

HiveClean

Hive Clean is géén varroabestrijdingsmiddel. HiveClean stimuleerd het poetsgedrag van bijen. Ook poedersuiker of andere “lichaamsvreemde” stoffen die je in een bijenkast brengt stimuleren poetsgedrag! HiveClean wordt wel verkocht als varroabestrijdingsmiddel. Op het etiket staan naast propolis en citroenzuur, ook mierenzuur en oxaalzuur. De fabrikant vermeld echter niet de concentratie van beide stoffen op het etiket, noch op zijn website. Oxaalzuur is pas effectief bij een oplossing van 3,5%. Een oxaalzuuroplossing van 3,5 % mag je slechts éénmalig toepassen anders worden niet alleen varroamijten, maar ook bijen vergiftigd. In de gebruiksaanwijzing lees ik dat je HiveClean regelmatige moet gebruiken. Daaruit maak ik op dat HiveClean een te lage dosis oxaalzuur bevat. Vallen er dan géén mijten na het gebruik van HiveClean? Ik denk van wel, maar niet genoeg om effectief te zijn. Klik hier voor het artikel van Henk Rostohar over de effectiviteit van HiveClean >>

Mierenzuur

Mierenzuur kan heel effectief zijn tegen varroamijten, maar er kleven ook enorme gezondheidsrisico’s aan het gebruik van mierenzuur! Mierenzuur is een organisch uur met bijtende eigenschappen, contact met huid, ogen of inademen is zeer schadelijk. Mierenzuur gebruik je met een verdamper (bijvoorbeeld een Liebigverdamper) maar de verdamping is niet altijd eenvoudig te regelen. Er verdampt of te weinig, waardoor het niet effectief is, of er verdampt te veel in korte tijd met enorme schade aan het bijenvolk tot gevolg. Mierenzuur is in Nederland niet toegelaten voor de bestrijding van varroamijten. Er heerst echter een hardnekkige opvatting dat mierenzuur wordt gedoogd, maar dat is niet waar!

Alle middelen in een overzicht

In de tabel hieronder zie je een overzicht van varroabestrijdingsmiddelen en mijn advies om ze wel of niet te gebruiken.

Product

Werkzame stof

Toegelaten/gedoogd

Advies (gebruiken of niet)

ThymovarThymolJaJa
ApiguardThymolJaJa
ApiLifeVarEtherische oliën/thymolNeeNee
OxuvarOxaalzuurJaJa
OxaalzuurkristalenOxaalzuurNeeNee
MierenzuurMierenzuur 60% of 85%NeeNee
ApistanTau-fluvalinaatJaNee
Hive CleanOxaalzuur?Ja, maar niet als varroabestrijdingsmiddel!Nee
PolyVarFlumethrineJaNee
VarroMedOxaalzuurJaNee

Alle middelen voor varroabestrijding op een rij.

Natuurlijke alternatieven

Laatst hoorde ik van het gebruik van spinazie en rabarberblad als varroabestrijding. Spinazie en rabarber bevatten oxaalzuur. Om die reden zou het werkzaam zijn tegen varroamijten. Ik denk dat veel middeltjes werkzaam zijn tegen varroamijten, maar stel jezelf de vraag of het ook effectief is! Met andere woorden: gaan er voldoende mijten dood!

rabarber varroabestrijding

Rabarber als middel voor varroabestrijding?

Mijn advies: gebruik alleen toegelaten middelen die bewezen effectief zijn!

Ook interessant:

 

Over de schrijver

Door

Jeroen Vorstman

op 29 November 2016

Wat gebruik jij als varroabestrijding? Laat een reactie achter.

Door

Jan van der Reijden

op 10 August 2018

Hallo Jeroen. Ik heb een methode ontwikkeld om varroa te bestrijden door verwarming van de broedcellen van binnenuit. Ipv 3 draadjes RVS in een raam gebruik ik er 11 die ik gedurende 2 uur aansluit op 12V. De temperatuur wordt door een regeling tussen 40 en 42 graden gehouden. Het is een goedkoop (minder dan €100) systeem waarmee 4 kasten tegelijk behandeld worden. Niet arbeidsintensief. Stekker inpluggen en klaar. Ik heb dit jaar nog geen mijt gezien.

Door

Jan van der Reijden

op 12 August 2018

Er is wel een belangrijk verschil. Bij mij wordt het hele broednest behandeld waarbij het broed de behandeling overleeft.

Door

Erik Schroën

op 12 August 2017

Ik mis HiveClean en de vormen van broedafname/vangramen. Beiden effectief.

Door

Jeroen Vorstman

op 12 August 2017

Hoi Erik, bedankt voor je reactie. HiveClean staat erbij ;-), maar is niet geregistreerd als varroabestrijdigsmiddel. De effectiviteit (ruim 88%) is onvoldoende voor een goede bestrijding. Ik heb de link naar het artikel van Henk Rostohar erbij geplaatst. In dit artikel heb ik mij beperkt tot middelen die gebruikt worden. Broedafname en vangramen zijn maatregelen.

Door

Dobbelaere Steven

op 3 September 2018

Waarom is in NL mierenzuur verboden? Het is in Vlaanderen wel toegelaten en verkrijgbaar

Door

Jeroen Vorstman

op 6 September 2018

Beste Steven, mierenzuur is in Nederland én België niet toegelaten voor varroabestrijding. In een aantal Europese landen is een toepassing op basis van mierenzuur (MAQS) toegelaten, maar nog niet in de Benelux.

Reactie plaatsen

Koekje erbij?