Varroamijt besmetting herkennen en tips voor een effectieve bestrijding
Varroamijt besmetting herkennen en tips voor een effectieve bestrijding
2 november 2016 

Varroamijt besmetting herkennen en tips voor een effectieve bestrijding

De Varroamijt (Varroa destructor) is wereldwijd de belangrijkste bedreiging van de Europese honingbij. Varroa wordt gezien als de oorzaak van de wereldwijde bijensterfte. Varroamijten zijn parasieten die zich voeden met bijenbloed. Daarbij brengen ze virussen over. Bijenvolken die niet behandeld worden tegen varroamijten sterven binnen enkele jaren. Ik geef je antwoord op de volgende vragen:

  1. Hoe herken je varroamijt besmetting?
  2. Hoe verspreid varroa zich?
  3. Hoe bestrijd je effectief varroamijten?

De varroamijt

Een varroamijt zie je makkelijk over het hoofd. De ovaalvormige mijt kan zich goed verstoppen tussen de achterlijf segmenten van een honingbij. Door de roodbruine kleur en kleine afmeting (1,5 mm bij 1 mm) vallen de mijten niet op. Het varroamijt vrouwtje stapt in een broedcel en verstopt zich in het larvenvoedsel op de celbodem. Nadat de cel is verzegeld komt de varroamijt tevoorschijn en prikt de bijenlarve aan om zich te voeden met bijenbloed. Na haar eerste bloedmaaltijd legt de mijt haar eieren. Deze bloedzuigende parasiet verzwakt de larve en benadeelt een gewone ontwikkeling. Als de mijtbesmetting ernstig is lopen bijen uit met een kort achterlijf en misvormde vleugels. Zulke bijen hebben een korte levensverwachting en worden uit het bijenvolk verstoten.

varroamijt-vrouwtjes-uitvergroot

Varroamijt vrouwtjes uitvergroot

Checklist varroamijt besmetting herkennen

  • Onderzoek de wasmul op de varroalade op mijten.
  • Bij een zware besmetting kan je mijten zien op volwassen bijen, op de raten en in de cellen.
  • Varroamijten worden meer aangetrokken door darrenbroed. Darrenbroed kan je daarom goed gebruiken voor de diagnose van varroabesmetting.
  • Een plotselinge afname van volwassen bijen kan een indicatie zijn van een zware varroabesmetting.
  • Bijen met verkreukelde vleugels, kort achterlijf of andere vervormingen wijzen op een varroabesmetting.
  • Een onregelmatig broedpatroon kan ook toegeschreven worden aan varroabesmetting en de bijkomende infecties door virussen, bacteriën en schimmels.
varroamijt-vrouwtjes-op-varroalade

Varroamijten tussen wasmul op de varroalade

Hoe verspreid een varroamijt zich tussen bijenvolken

Varroamijten klampen zich vast aan volwassen bijen. Als een besmette bij zich vervliegt kan ze mijten verspreiden naar een andere kolonie. Een bij kan ook ongewild gastheer worden als ze honing steelt uit een besmette kolonie. Als een kolonie verzwakt is door varroamijten is het kwetsbaar voor rovende bijen, die de mijten meenemen en verspreiden. Ook darren kunnen mijten van kolonie naar kolonie overbrengen, zelfs over grote afstanden. De verspreiding van varroamijten kan versneld worden door:

  • Opstellen van bijenvolken in rijen.
  • Reizen met bijen.
  • Bijen en broed uitwisselen tussen bijenvolken.

Varroabestrijding: 4 tips

De schade die varroa veroorzaakt kan verwoestend zijn, maar de bijkomende virale en bacteriële infecties zijn vaak de oorzaak van het overlijden van een kolonie. Varroa is een drager van virussen. Stress veroorzaakt door slecht weer en voedseltekort verhogen de gevoeligheid voor virussen en bacteriële infecties. Hoewel er momenteel geen behandelingen bekend zijn tegen virussen bij honingbijen kan je de gevolgen beperken door de mijtpopulatie te bedwingen. Er zijn verschillende strategieën voor een effectieve varroabestrijding:

  1. Monitor de infectiegraad van de kolonie. Dit geeft inzicht of de mijtpopulatie toeneemt naar een niveau die schadelijk is voor een kolonie. Het geeft ook inzicht of de gebruikte bestrijdingsmethode effectief is.
  2. Gebruik een combinatie van methodes. De meeste effectieve manier om varroa te bestrijden bereik je door een combinatie van oxaalzuur en thymolproducten. Deze werken op verschillende manieren en kunnen op verschillende tijden in het jaar gebruikt worden.
  3. Gebruik alleen toegelaten middelen zoals Apiguard, Thymovar en Oxuvar. Deze middelen zijn effectief en veilig voor bij en gebruiker. Volg altijd de instructies van de fabrikant. Verkeerd gebruik kan schade veroorzaken aan een bijenvolk en voor residuen zorgen in honing en bijenwas.
  4. Werk met een gecoördineerde aanpak. Maak een behandelplan met andere imkers in de omgeving om herbesmetting te voorkomen.

Resistente varroamijten

Varroamijten zijn resistent geworden voor het mijtdodende middel fluvalinaat zoals in Apistan. De ontwikkeling van resistentie is een biologisch fenomeen, maar het verloop is versneld door slechte imkerpraktijken. Met een geïntegreerd bestrijdingsplan en strikte opvolging van de instructies op toegelaten bestrijdingsmiddelen kan je het risico op het resistente varroamijten verkleinen.

Ook interessant:

Vragen? Reactie? Hulp nodig? Ik hoor het graag!

Heb je nog vragen voor mij? Of nog beter heb je iets aan deze tips gehad? Laat dan even een reactie achter, vind ik tof!

 

Over de schrijver

Door

Erik Schroën

op 6 November 2016

Wat is jouw mening over de bio-technische methoden?

Door

Jeroen Vorstman

op 7 November 2016

Hoi Erik, Bedankt voor je reactie. Welke bio-technische varroa bestrijdingsmethoden bedoel je? Kan je voorbeelden noemen?

Door

Renda de Monyé

op 25 November 2016

Heb jij ervaring met Hive-Clean?

Door

Jeroen Vorstman

op 25 November 2016

Hoi Renda, Goede vraag! Hive Clean is niet toegelaten om varroamijten te bestrijden. Hive Clean zou het poetsgedrag van bijen stimuleren. Of dat effectief is tegen varroamijten betwijfel ik. Ook poedersuiker of elk andere "lichaamsvreemde" stof die je in een bijenkast brengt stimuleert bijen te gaan poetsen! De bewering dat Hive Clean tegen varroamijten werkt berust op de ingrediënten die op het etiket staan, namelijk mierenzuur en oxaalzuur. De concentratie van beide stoffen staan niet op het etiket vermeld. Een effectieve oxaalzuuroplossing is 3,5%. Zo'n oplossing mag je slechts éénmalig toepassen anders worden niet alleen varroamijten, maar ook bijen vergiftigd. De gebruiksaanwijzing van Hive Clean schrijft voor het middel regelmatige te gebruiken. daaruit concludeer ik dat het niet de juiste concentratie oxaalzuur bevat en daarom niet effectief is. Vallen er dan géén mijten na het gebruik van Hive Clean? Ik denk van wel, maar niet voldoende om effectief te zijn. En dat is waar het om gaat als je een middel tegen mijten wil gebruiken.

Door

Jan Mulder

op 18 April 2017

Ik heb kennis gemaakt met een oudere imker, die de varroa besmetting als volgt minimaliseer: Na de winter hangt hij 2 ramen in de kast. Bijen gaan hierin aan het werk. Zodra de imker ontdekt dat er mijt in zit, gaan deze ramen de vriezer in. De mijten sterven in de vrieskou. Is deze methode niet effectief op de lange termijn? Kan verbeterd worden misschien. Het is wel de milieuvriendelijke variant.

Door

ing. Jeroen Vorstman

op 19 April 2017

Hoi Jan, het gebruik van een vangraat reduceert het aantal varroamijten, maar is niet effectief. Meestal wordt darrenraat gebruikt om mijten te vangen omdat de varroamijt liever in darrenbroed stapt. Het is een milieuvriendelijke manier om de groei van de varroamijt populatie af te remmen, maar op de lange termijn niet effectief om de varroamijt te bestrijden.

Door

Kurt Vanoosterweyck

op 10 August 2017

Dag Jeroen, Ik ben een beginnend imker maar heb de raad opgevolgd van een ervaren imker met meer dan 50 jaar kennis op de teller. Hij heeft me de arrestmethode uitgelegd. Je start 25 dagen voor het slingeren: moer opsluiten in 'voorarrest' (in een klein kooitje) op dag 1, op dag 5 overzetten vd moer naar arrestraam-1 (een volledig raam met veel broed, stuifmeel en wat honing waarop langs 2 zijden een kader wordt geplaatst met moerrooster in pvc), op dag 15 moer verhuizen naar arrestraam-2 (kaders van 1ste arrestraam afnemen en op een ander raam met broed, stuifmeel en honing zetten), op dag 24 de moer loslaten uit arrestraam-2 en arrestraam 1 verwijderen uit de kast (best gewoon alles vernietigen), op dag 34 arrestraam-2 verwijderen uit de kast en alles vernietigen. Op dag 25 heb ik tevens de honing verwijderd en op dag 26 oxaalzuur gedruppeld (aangezien er toch geen gesloten broed meer was -wel in arrestraam 2 maar dat zou toch vernietigd worden) hoefde ik geen mierenzuur te gebruiken dat wel in gesloten broed doordringt, oxaalzuur doet dat niet). Bij controle op de bodemplaat heb ik amper mijten geteld. Dit klinkt allemaal alsof ik er alles van ken maar 't was ook mijn 1ste keer. 't Is de wijsheid van een oudere imker. Ik hoop dus dat ik het goed gedaan heb. Ik deel het alleen maar, indien er iemand anders ook zijn voordeel mee wil doen.

Reactie plaatsen

Koekje erbij?