arrow_drop_up arrow_drop_down

Bijvriendelijk tuinieren, hoe doe je dat?

Bijvriendelijk tuinieren helpt de bijen in je tuin. Heb je ook gehoord hoe slecht het met de bijen gaat? Ze hebben onze hulp hard nodig. Wil jij ze ook helpen?Dat kan, door bijvriendelijk te tuinieren. Maar hoe doe je dat precies?

Om je tuin bijvriendelijk te maken is het belangrijk om te weten hoe bijen leven en wat ze nodig hebben. Dan kun je daarmee rekening houden in je eigen tuin. Als we samen goed voor de bijen zorgen krijgen ze het een stuk minder moeilijk.

Waarom bijvriendelijk tuinieren?

In onze tuinen komen vooral wilde bijen voor. Niet te verwarren met de bekende honingbijen die in korven of bijenkasten leven. Wilde bijen leven solitair en hebben een boeiende levensstijl, die onmisbaar is voor het voortbestaan van vele bomen en planten soorten, en onze eigen bestaan.

Zonder de bijen zullen veel plantensoorten uitsterven. Ze spelen een noodzakelijke rol in de bestuiving van planten en voedselgewassen. Zonder hun hulp wordt 80% van onze voedselgewassen niet bestoven. Daardoor vormen de bijen een belangrijke schakel in de natuurlijke voedselketen.

Vroeger konden bijen nog terecht in de bloemenvelden rond akkers. Maar door het gebruik van allerlei bestrijdingsmiddelen zijn deze bloemen, voor zover nog aanwezig, grotendeels gevaarlijk geworden voor de bijen.

bijen in de tuin

Hoe leven wilde bijen

Bijna iedereen kent de honingbij. Ze worden verzorgt door de imker. Maar de wilde bij is een stuk minder bekend. In Nederland zijn er zo’n 358 verschillende soorten wilde bijen. Meestal leven deze insecten solitair. Vooral de wilde bijen hebben het moeilijk. Bijvriendelijk groenbeheer is onmisbaar om hun situatie te verbeteren.

Dit geldt uiteraard ook voor groenbeheer door gemeenten en boeren. Maar we kunnen zelf ook veel doen om de bijen te helpen. Als je bijvriendelijk gaat tuinieren zorg je dat de levensbehoefte van wilde bijen in je tuin aanwezig zijn. Weet je wat een bij nodig heeft?

Een bij heeft 4 basisbehoefte. Deze vier elementen moeten op korte afstand van elkaar aanwezig zijn.

Bijen hebben nodig:
• Voedsel
• Een nestplaats
• Nestmateriaal
• Warmte van de zon en/of beschutting

Hoe meer deze 4 basiselementen aanwezig zijn, in wisselende variaties, hoe meer bijen je een goede leefruimte kunt bieden. In de basis heeft een bij een plek nodig om voedsel te zoeken, te nestelen en te overwinteren of veilig eitjes te leggen.

Geef bijen voedsel en warmte

Bijen zijn koudbloedig. Ze kunnen dus zelf geen lichaamswarmte produceren. Hiervoor zijn ze afhankelijk van de zon. Daarom vliegen bijen alleen in de periode maart tot oktober.
Bijen leven van stuifmeel en nectar. Hiervoor hebben ze bloeiende planten, struiken en bomen nodig. Sommige bijen komen alleen af op specifieke plantensoorten, anderen zijn minder selectief.

De nectar dient als voedsel, voor hun eigen energieverbruik. De larven worden grootgebracht met een mix van stuifmeel en nectar.

Nestelen in een bijvriendelijke tuin

Nestelen in een bijvriendelijke tuin

Bijen nestelen om hun eitjes te leggen of om zelf te overwinteren. Sommige nestelen in droge bodems. De vrouwtjes graven nestgangen, aan het einde van de gang liggen de broedcellen. Dit doen ze vaak op kale stukjes zand, aarden wallen, bermen en slootwallen. Maar ook tussen trottoirtegels.

Andere bijen maken nesten boven de grond. Holle bomen, vermolmd hout, kieren en spleten in schors of dode plantenstengels zijn hiervoor zeer geschikt. Planten met holle stengels, zoals bramen, worden door bijen gebruikt om hun nestje in te maken.
De ‘moderne bij’ is vindingrijk en zal ook holtes in raamkozijnen, boorgaten, kieren of gaten in schuurtjes en boorgaten in tuinhout gebruiken. Natuurlijk zijn ze ook heel blij met een goed bijenhotel.

Hommels nestelen zowel onder als boven de grond. Verlaten muizenholen worden hergebruikt. Dichte plantengroei biedt ze een goede plek, zoals stevige graspollen. Maar ook nestkastjes, spouwmuren of de ruimte onder dakpannen kunnen ze gebruiken om te nestelen.

Nesten worden gebouwd en ingericht met natuurlijke materialen. Aarde, stukjes blad, plantenharen en hars bieden de bijen bouwstoffen om hun nest mee te maken.

Bijvriendelijke tuinen bieden alle levensbehoeften

Bijen zijn kleine beestjes en verbruiken veel energie met vliegen. Daardoor kunnen veel soorten maar een kleine afstand overbruggen. Hoe ver dat is, verschilt per soort. Kleine bijen zullen niet meer dan enkele tientallen meters afleggen. Grotere bijen kunnen vaak wel 300 tot 500 meter vliegen.

Een bijvriendelijke tuin biedt daarom alle basisbehoeften van de bij op korte afstand van elkaar. De ligging van de nestlocatie ten opzichte van het voedsel zijn sterk bepalend. Moeten de bijen te ver vliegen voor hun voedsel, of is er niet het hele seizoen voedsel beschikbaar, dan zullen ze minder graag in je tuin zijn.

bijvriendelijke tuin voorjaarsbloeiers

Maak je tuin bijvriendelijk

In een bijvriendelijke tuin is vooral voldoende voedsel te vinden. Let er dus goed op welke planten je in de tuin hebt. Wanneer bloeien deze? In sommige tuinen wemelt het in het begin van het jaar van de bezige bijtjes. De lentebloeiers trekken volop bijen en andere insecten naar de tuin.

Maar na een paar maanden wordt het opeens stil. De bloemen zijn uitgebloeid en er is geen nectar en stuifmeel meer te halen. De bijen blijven weg. Zorg voor een goed beplantingsplan met bloeiende planten en bomen die op verschillende momenten bloeien.

Natuurlijk let je zelf goed op, en gebruik je weinig tot geen bestrijdingsmiddelen in je tuin. Maar de planten die je koopt in tuincentra kunnen behandeld zijn met pesticiden. Hier kunnen bijen slecht tegen. Deze giffen blijven lange tijd in de plant zitten en zullen via de bloemen de bijen vergiftigen. Biologische planten zijn schoon en leveren gezond voedsel voor de bijen in je tuin.

Stukjes aarde of zand met rust laten geeft de bijen ruimte om in de grond te nestelen. Ook oude (afgezaagde) boomstammen mag je gerust laten staan. Het is niet alleen decoratief maar biedt bijen nestelmogelijkheden.

Je tuin bijvriendelijk onderhouden

Zoals gezegd nestelen veel bijensoorten in holle takken, stammen en ander hout in de tuin. Ruim afgevallen takken in de herfst niet meteen op. Laat het liggen, de bijen gebruiken deze materialen als beschutting voor de winter. Dit geldt ook voor afgevallen blad. Laat gerust een hoop blad liggen in een hoekje in de tuin. Bijen kunnen dit goed gebruiken.

Een kant en klaar bijenhotel kan ook een goede plek bieden voor bijen om te overwinteren of hun eitjes in te leggen.

Met deze tips kun je bijvriendelijk tuinieren. Je helpt de bijen maar krijgt zelf ook een mooie tuin, die het hele jaar door prachtig bloeit. Daardoor zijn er het hele seizoen bijen, hommels en vlinders in je tuin te vinden. Het kost je niet veel extra tijd en je hoeft er geen professionele hovenier of imker voor te zijn.

Nog meer weten over bijvriendelijk tuinieren? Lees dan onze blog “Een bijvriendelijke tuin, hoe maak je van je tuin een echt bijenparadijs?”

Al gelezen?

Heb je deze artikelen al gelezen?

Over de schrijver
Hoi, Ik ben Jeroen Vorstman. Ik werkte als bijenonderzoeker voor Wageningen University & Research, Agriterra, voor de Nederlandse Bijenhouders Vereniging. 20 jaar gelden ben ik begonnen met bijenhouden, maar al gauw groeide mijn hobby uit tot een professionele imkerij. In 2015 schreef ik het boek Bijenhouden voor iedereen, dit jaar verschijnt de vierde druk en daar ben ik super trots op. In 2016 startte ik de online Bijenclub en in 2017 de eerste online imkercursus. Als Bijencoach help ik je graag op weg met het starten als imker. Verder ben ik trotse vader van drie zoons: Guus, Maarten en Joost. En man van mijn prachtige vrouw Dorien.
Reactie plaatsen

Koekje erbij?