Stel je voor: een zonnige zaterdagochtend, een kop koffie in je hand, en op twee meter afstand een bijenkast vol leven. Tienduizenden bijen die in en uit vliegen, stuifmeel verzamelen, honing maken een complete minimaatschappij in je eigen achtertuin.
Spreekt je dit aan? Je bent niet de enige. Steeds meer mensen willen beginnen als imker. Niet per se voor de honing, maar voor de fascinatie. Voor dat rustgevende gezoem. Voor het gevoel dat je iets doet wat er echt toe doet.
Maar dan komt de twijfel. Want wat weet jij nou van bijen? Is het niet gevaarlijk? Past er überhaupt een bijenkast in je tuin? En wat kost zo'n hobby eigenlijk?
Mijn naam is Jeroen Vorstman, ik stelde mezelf twintig jaar geleden precies dezelfde vragen. Inmiddels houd ik al meer dan twee decennia bijen en heb ik honderdende startende imkers begeleid bij hun eerste stappen. Ik weet uit ervaring waar beginners tegenaan lopen en wat je nodig hebt om er vol vertrouwen in te stappen.
Want bijna elke starter stelt dezelfde vijf vragen:
- Is bijenhouden gevaarlijk?
- Wat kost het echt?
- Hoeveel tijd ben je er wekelijks aan kwijt?
- Wat heb je nodig om te starten?
- Hoe kom ik aan mijn eerste bijenvolk?
Beginnen als imker vraagt een goede voorbereiding, maar het is minder ingewikkeld dan veel mensen denken. Met basiskennis over bijen, een geschikte plek voor een bijenkast en de juiste uitrusting kun je al starten. In dit artikel ontdek je wat bijenhouden kost, hoeveel tijd het vraagt en hoe je aan je eerste bijenvolk komt.
Is bijenhouden een geschikte hobby voor beginners?
Bijenhouden is een eeuwenoud vak en een ontzettend boeiende hobby. Maar hoe weet je of het echt iets voor jou is?
De interesse in bijen en het gedrag van het bijenvolk zijn voor de meeste mensen de belangrijkste reden om imker te worden. Bijen zijn namelijk fascinerende beestjes. De gedragspatronen, de communicatie, de uitgekiende taakverdeling: iedere bij weet exact welke taak er uitgevoerd moet worden. Dat is iets wat je keer op keer blijft verbazen, ook na jaren.
En dat is precies waarom de meeste imkers zeggen dat de honing eigenlijk bijzaak is. Het gaat om de fascinatie voor de honingbij zelf.
Honingbijen zijn geen gewone huisdieren. Het zijn sociale insecten die hun leven leiden zoals de natuur dat bedoeld heeft, zelfredzaam, georganiseerd en voortdurend in beweging. Zolang je rekening houdt met hun natuurlijke behoeften, een veilige plek, voldoende voedsel in de buurt en een beetje aandacht op zijn tijd, redden ze het grotendeels zelf.
Als je een liefde hebt voor de natuur, nieuwsgierig bent naar hoe bijenvolken leven en een hobby zoekt die echt voldoening geeft, dan zou dit zomaar perfect bij je kunnen passen.
Heb je veel kennis nodig om te beginnen met bijenhouden?
Nee, maar een goede voorbereiding is wel belangrijk. Imker worden betekent werken met levende beestjes, dus enige basiskennis is essentieel. Gelukkig zijn er veel manieren om die kennis op te doen: via boeken, cursussen of een professionele online imkercursus. Een aanrader voor beginners is het boek Bijenhouden voor iedereen, een praktische handleiding die je stap voor stap meeneemt van de voorbereiding tot het daadwerkelijk werken met bijen.
Nog beter: loop eens mee met een imker uit de buurt. Imkers zijn liefhebbers en laten geïnteresseerden graag zien waar ze mee bezig zijn. Zo kom je al in contact met bijen voordat je zelf begint. Want al doende leert men, en je enthousiasme zal alleen maar groter worden.
Hoe gevaarlijk is bijenhouden voor beginners?
Een vraag die bijna elke beginner stelt. En terecht, want het is slim om hier eerlijk naar te kijken voordat je begint als imker.
Ja, bijen kunnen steken. Maar ze doen dat alleen als ze zich bedreigd voelen of als hun kolonie in gevaar is. In de meeste gevallen laten bijen je gewoon met rust. Ze zijn aan het werk en hebben geen interesse in jou.
Zelfs in de directe omgeving van de bijenkast geldt: er is een groot verschil tussen bijenvolken. Sommige bijen zijn ontzettend zachtaardig en rustig. Kies daarom voor een vriendelijk ras als je in je tuin wilt beginnen. In Nederland zijn de Carnica en de Buckfast de bekendste rassen, en ze staan allebei bekend om hun zachtaardige karakter.
Maar word je dan nooit gestoken?
Jawel, dat hoort erbij. Een bijensteek is vervelend, maar voor de meeste mensen niet gevaarlijk. De uitzondering: word je gestoken in je mond of keel, dan kan de zwelling gevaarlijk worden.
Heb je een allergie voor bijengif? Dan is bijenhouden helaas geen goed idee.
Voor iedereen zonder allergie geldt: met een goed imkerjack en handschoenen werk je veilig met je bijen. Want zelfs zachtaardige bijen kunnen weleens ondeugend zijn, dus beschermende kleding blijft altijd verstandig.
De meeste imkers raken na een tijdje gewend aan een occasionele steek. En eerlijk gezegd trekken ze er na een tijdje nauwelijks nog een wenkbrauw voor op.
Welke spullen heb je nodig om te beginnen als imker?
Als je alle benodigde kennis hebt opgedaan en alle voorbereidingen hebt getroffen, ben je klaar om zelfstandig bijen te houden. Maar wat heb je dan precies nodig?
Het goede nieuws: je hoeft niet meteen alles in één keer aan te schaffen. Je bouwt je uitrusting rustig op in je eigen tempo. Het materiaal wat je nodig hebt voor het bijenhouden is goed verkrijgbaar. Er zijn op internet diverse sites te vinden (zoals imkerswinkel De Linde) waarop imkerspullen worden aangeboden tegen een redelijke prijs. Achter deze site zitten ervaren imkers die jou zeker verder kunnen helpen met imker worden.
Welke beschermende kleding heeft een beginnende imker nodig?
Om te starten is het zeker handig om beschermende kleding te kopen. Een imkerjack (of een hoed met sluier) en een paar imker handschoenen van leer zullen je beschermen tegen eventuele steken van bijen. Begin in ieder geval met een imkerjack en een paar imkerhandschoenen van leer.
Die beschermen je tegen eventuele steken terwijl je met je bijen werkt. Er zijn modellen met een hoed en sluier, maar ook complete overalls. Pas ze eerst voordat je een keuze maakt, want een jack dat niet goed sluit bij de polsen of heupen is gewoon niet veilig.
Welk gereedschap gebruikt een imker bij het werken met bijen?
Naast beschermende kleding heb je als beginnende imker maar twee onmisbare stukken gereedschap nodig.
Ten eerste de kastbeitel. Dit is het belangrijkste gereedschap voor elke imker. Je gebruikt hem om raampjes los te wrikken en kastdelen van elkaar los te maken. Kies voor een kastbeitel van roestvrij staal, die gaat je een heel imkerleven mee.
Ten tweede de balg beroker. Hiermee kalmeer je de bijen met een beetje rook voordat je de kast opent. Een beroker is even wennen, maar als je het kunstje eenmaal onder de knie hebt is het kinderspel.
Meer heb je als beginner echt niet nodig. Laat je dus niet verleiden door de overdaad aan gereedschap in een imkerwinkel. Hou het simpel en focus op waar het echt om gaat: je bijen.
Er worden ook veel imkerspullen tweedehands aangeboden maar dat is niet zo’n goede keuze. Je kunt beter met nieuw materiaal werken om de insleep van ziektes te voorkomen. Dit laatste is natuurlijk niet goed voor een bijenvolk en je wilt natuurlijk als imker het beste voor je volk
Boodschappenlijstje:
- Imkerjack
- Imkerhandschoenen
- Kastbeitel
- Balg beroker en kruidentabak
Hoe krijg je je eerste bijenvolk als beginnende imker?
Als je een volk gaat verzorgen, ben je een echte imker en begint je hobby pas echt! Maar hoe kom je aan dat eerste bijenvolk?
Er zijn verschillende manieren, en gelukkig zijn er meer mogelijkheden dan je misschien denkt.
Via een imkercursus
De makkelijkste manier is het volgen van een basiscursus bijenhouden. Het is namelijk een mooie traditie in de imkerwereld dat je na het afronden van je cursus een bijenvolk mee naar huis krijgt. Zo begin je meteen met de juiste kennis en de juiste bijen.
Via een lokale imker
Ook de plaatselijke imker kan je helpen aan een bijenvolk. Er zijn periodes wanneer er geen volk beschikbaar is, maar in de zwermtijd denkt de vereniging zeker aan je als je hebt aangegeven dat je op zoek bent en een kast klaar hebt staan.
Via een bijenmarkt
Tussen maart en oktober worden er op diverse plaatsen bijenmarkten gehouden. Hier komen imkers bij elkaar en worden er bijenbenodigdheden van eigenaar gewisseld. In een aantal gevallen worden er ook bijenvolken te koop aangeboden.
Via vak- en verenigingsbladen
Tot slot worden er ook bijenvolken te koop aangeboden in de vak- en verenigingsbladen voor bijen. Twijfel je over je keuze van ras? Vraag dan een ervaren imker om advies. In Nederland zijn de Carnica en de Buckfast de bekendste rassen, beide bekend om hun zachtaardige karakter. Erg prettig als je net begint als imker.
Begin klein
Welke weg je ook kiest: begin met een klein volkje, een zogenoemde aflegger met zes ramen. Omdat het volk nog klein is, is het makkelijker te verzorgen. En terwijl het volk groeit, groeit je zelfvertrouwen vanzelf mee.
Wat is de beste plek voor een bijenkast in je tuin?
Een plek voor je bijenkast moet aan twee belangrijke eisen voldoen. Die hebben allebei met de omgeving te maken: de voedselvoorziening moet in orde zijn en de bijen mogen geen overlast veroorzaken.
Voldoende voedsel in de buurt
Voor de voedselvoorziening is het belangrijk dat er van maart tot november bloeiende planten te vinden zijn binnen een straal van drie kilometer. Een half landelijke omgeving voldoet uitstekend aan deze voorwaarden, maar een doorsnee woonwijk met voor- en achtertuintjes is ook heel geschikt.
Een haalbij gaat meestal niet verder dan drie kilometer van de kast om voedsel te halen. Hoe verder ze moeten vliegen, hoe meer energie het kost en hoe lager het rendement. Houd daar rekening mee bij de keuze van je standplaats.
Om een goed beeld te krijgen van wat er in jouw omgeving bloeit, kun je een drachtkalender maken. Noteer welke planten bloeien, wanneer ze beginnen en wanneer ze uitbloeien. Zo zie je snel of er periodes zijn waarin je bijen tekort aan voedsel hebben.
Hoe voorkom je overlast voor buren met een bijenkast?
Dit is misschien wel het belangrijkste punt als je bijen in je achtertuin wilt houden. Familieleden en buren zijn misschien iets minder enthousiast over jouw bijenhobby dan jijzelf. Gelukkig is overlast prima te voorkomen.
Plaats een haag of schutting voor de vliegopening van de kast. De bijen worden daardoor gedwongen om direct omhoog te vliegen als ze de kast verlaten. Zo vliegen ze over de hoofden van je buren in plaats van er dwars doorheen.
Geef de mensen om je heen ook uitleg over je bijenvolk. De kans is groot dat vooroordelen en angst al snel verdwijnen als ze begrijpen wat je doet en waarom.
Wat is een verenigingsstal voor imkers?
Er zijn veel imkerverenigingen die een verenigingsstal tot hun beschikking hebben. Dit is voor imkers die zelf geen ruimte hebben om een kast te plaatsen. In deze stal hebben jouw bijen een eigen ruimte. Het voordeel van de verenigingsstal is dat deze stal vaak een gunstige ligging heeft en dat je gezamenlijk met andere liefhebbers je hobby kunt uitoefenen. Maar niets is leuker dan een eigen bijenvolk in je achtertuin.
Welke eisen gelden voor een goede standplaats voor bijen?
Naast voedsel en overlast zijn er nog een aantal praktische dingen om rekening mee te houden:
- Is de plaats beschut tegen wind? Bijenvolken houden niet van tochtige en winderige plekken.
- Is de standplaats droog? Mijd plaatsen die lang vochtig blijven, zoals slootkanten en laagtes in het terrein.
- Is de plek goed bereikbaar? Bijenkasten en volle honingkamers zijn zwaar. Een goede bereikbaarheid maakt het bijenhouden een stuk aangenamer.
- Is er een goede watervoorziening in de omgeving? Bijen hebben water nodig, vooral vroeg in het jaar.
- Is er ruimte om uit te breiden? Als je eenmaal imker bent, is de kans groot dat je de smaak te pakken krijgt.
Welke bloemen zijn goed voor bijen?
Bijen halen hun voedsel uit nectar en stuifmeel van bloemen. Nectar is de energiebron voor de bij en de grondstof voor honing. Stuifmeel bevat belangrijke eiwitten: de bouwstof voor jonge larven en de koningin.
Niet alle bloemen zijn geschikt. Sommige produceren geen nectar en bij andere kunnen bijen niet bij de nectar komen omdat hun tong te kort is. Kies dus bewust voor drachtplanten: planten waarop bijen zowel stuifmeel als nectar kunnen verzamelen. Alle drachtplanten samen vormen de bijenweide, en ieder gebied heeft zijn eigen specifieke voedselplanten.
Bijen zijn van nature "bloemvast". Dat betekent dat ze een bloeiende plantensoort massaal blijven bezoeken totdat die is uitgebloeid. Als een bij een goede voedselbron heeft gevonden, deelt ze die ontdekking met haar nestgenoten via de bijendans. Met die dans geeft ze precies aan in welke richting het voedsel te vinden is en hoe ver ze moeten vliegen. Een opmerkelijk staaltje communicatie.
Er is sprake van een goede dracht als er op een bepaald moment veel drachtplanten tegelijk bloeien. Het weer speelt daar een grote rol in: een goede temperatuur in combinatie met veel zonneschijn werkt drachtbevorderend. Al hangt dat ook af van de hoeveelheid vocht in de grond.
Zorg dat er in jouw omgeving tussen april en september altijd iets in bloei staat. Zo geef je je bijen het hele seizoen voldoende voedsel.
Hoeveel tijd kost bijenhouden?
Of bijenhouden een tijdrovende hobby is? Dat is eigenlijk niet zo makkelijk te zeggen. Het antwoord hangt namelijk af van wie je het vraagt.
Een bijenvolk in leven houden vraagt weinig tijd. Maar als imker wil je er natuurlijk graag mee bezig zijn. Je wilt je verdiepen in het wel en wee van je bijenvolken, want dat is nu juist wat het zo interessant maakt. En voor je het weet sta je er elke vrije zaterdag naast. In dat geval is tijd een erg relatief begrip.
Hoeveel tijd kost bijenhouden in het voorjaar en de zomer?
In het voorjaar en de zomer is eens per week een inspectie voldoende. Tijdens zo'n inspectie controleer je de ontwikkeling van je bijenvolk. Gaat alles goed? Is er voldoende voedsel? Zijn er tekenen van ziekte? Met een beetje routine ben je per bijenkast meestal niet meer dan 15 minuten bezig.
Een onervaren imker heeft wat meer tijd nodig dan een ervaren imker. Dat is logisch. Maar ook als beginner merk je al snel dat een inspectie soepeler gaat naarmate je meer vertrouwd raakt met je bijen. Wat in het begin onwennig voelt, wordt al gauw een vast ritueel waar je naar uitkijkt.
Er zijn wel een aantal momenten in het seizoen dat je er echt bij moet zijn. Zo wil je het zwermen van de bijen in het voorjaar voorkomen. Een zwerm ontstaat wanneer het volk te groot wordt voor de kast en een deel van de bijen met de koningin op zoek gaat naar een nieuwe woonplaats. Als je dat op tijd ziet aankomen, kun je er als imker op inspelen.
In de zomer is de varroabestrijding een ander belangrijk moment. De varroamijt is de grootste bedreiging voor je bijenvolk en de bestrijding ervan vraagt om een vaste aanpak op het juiste moment. Meer daarover lees je in het volgende hoofdstuk.
Wat moet een imker doen in de herfst en winter?
Dit is de rustige periode. Je bijen zitten lekker warm in hun kast en hebben nauwelijks aandacht nodig. Een bijenvolk met voldoende voedsel kan het maanden zonder imker stellen. In de wintermaanden hoef je eigenlijk alleen af en toe even te controleren of de kast nog goed staat, zeker na een storm.
Kortom: tijdens de wintermaanden hebben je bijen geen bijzondere aandacht nodig en kun je als imker even op adem komen.
Een reisje door de seizoenen
Bijen leven met de seizoenen. Ze zijn er niet alleen afhankelijk van, ze passen ook hun hele leefpatroon erop aan. Het bijenwerk gaat het hele jaar door, en dat maakt het zo interessant om deze beestjes van dichtbij te volgen.
Voorjaar
In het voorjaar begint het bijenjaar. Als de temperatuur wat begint te stijgen naar ongeveer tien graden, vliegen de eerste bijen de kast uit om op zoek te gaan naar voedsel. Ondertussen worden de raten in de kast schoongemaakt door de werkbijen. Hierin legt de koningin haar eitjes. Een koningin kan wel zo’n 2000 eitjes per dag leggen. Deze eitjes komen na drie dagen uit. De larfjes die uit de eitjes komen zien eruit als kleine wormpjes en groeien in 21 dagen uit tot een bij.
Zomer
Naarmate er meer planten in bloei komen, en er dus meer stuifmeel en nectar beschikbaar is, vliegen meer bijen uit voor de voedselvoorziening. Door de grote en snelle groei van het volk wordt de kast snel te klein. Een groep bijen zwermt met de koningin uit en gaat naar een nieuw onderkomen. De achterblijvers hebben inmiddels een nieuwe koningin opgekweekt.
Herfst
Aan het einde van de zomer neemt de voedselstroom af, en daarmee ook de groei van het volk. De prioriteit verschuift naar het aanleggen van een wintervoorraad. Rond medio september worden de darren buiten de deur gezet. Hun taak als mogelijke bevruchters van de jonge koninginnen zit erop. Deze mannetjes bijen worden nu als nutteloos gezien en buitengesloten. Het volk is in de koudere maanden ook een stuk kleiner.
Winter
De winterbijen die aan het einde van de zomer zijn geboren, zijn speciaal: ze kunnen maanden overleven. Ze kruipen dicht op elkaar in een tros en produceren warmte door spierbewegingen. Zo houden ze het de hele winter vol, totdat de lente aanbreekt en de eerste bloemen weer gaan bloeien.
Waarom bepaalt het weer het werk van een imker?
Eén ding is zeker: de bij reageert op het weer, en de imker reageert daar weer op. Dat is juist één van de aspecten die het bijenhouden zo leuk en interessant maakt.
Is er bijvoorbeeld vroeg in het voorseizoen al veel voedsel beschikbaar door een goede temperatuur? Dan zullen de bijen sneller gaan zwermen en moet jij daar als imker op inspelen. Is het een koud en nat voorjaar? Dan ontwikkelt het volk zich trager en pas je je aanpak daarop aan. Die wisselwerking tussen jou, je bijen en de natuur is iets wat je als imker nooit verveelt.
Een bijenvolk in leven houden vraagt dus weinig verplichte uren, maar biedt meer dan genoeg reden om er vrijwillig veel tijd aan te besteden. En als je iets graag doet, maakt het toch niet uit hoeveel tijd het kost?
Hoe zorg je dat een bijenvolk gezond blijft?
Bijenhouden is een prachtige hobby, maar er hoort ook een verantwoordelijkheid bij. Want helaas horen ziektes en bedreigingen er gewoon bij. Als imker heb je het welzijn van je bijen volledig in eigen hand.
De varroamijt: de grootste bedreiging
De grootste bedreiging voor je bijenvolk is de varroamijt. Dit is een parasiet die via de Aziatische honingbij is overgestapt op de Europese honingbij en inmiddels een dodelijke metgezel is geworden.
Hoe werkt dat precies? De vrouwtjesmijten liften mee op volwassen bijen en voeden zich met hun lichaamssappen. Daarnaast leggen ze eitjes in de broedcellen van de bijen. De jonge mijtjes onttrekken vervolgens de voedingsstoffen aan de ongeboren bijenlarven, die daardoor verzwakt uit de cel komen. Bovendien kunnen ze geïnfecteerd zijn door virussen die de varroamijt met zich meedraagt.
De Europese honingbij is niet of nauwelijks in staat om zichzelf te beschermen tegen deze mijt. Ze heeft daarvoor de hulp van de imker nodig. Bijenvolken die besmet zijn met varroa raken eerst verzwakt en bezwijken er daarna aan. Een jaarlijkse behandeling is dan ook geen optie maar een verplichting.
De leefomgeving telt ook mee
Naast de varroamijt speelt de leefomgeving een belangrijke rol in de gezondheid van je bijen. Doordat er steeds meer groenvoorziening verdwijnt en er veel gebouwd wordt, krijgt de bij het steeds moeilijker. Een omgeving met weinig bloemen kan in combinatie met een infectie een gevaarlijke mix betekenen.
Zorg dus niet alleen voor een goede behandeling tegen varroa, maar ook voor voldoende drachtplanten in de omgeving van je kast. Gezonde bijen in een rijke omgeving zijn veel weerbaarder dan verzwakte bijen in een kale omgeving.
Koop altijd gezonde bijen
Een laatste belangrijk punt: koop je eerste bijenvolk altijd bij een verantwoordelijke imker. Elke goede imker verkoopt alleen bijenvolken die vrij zijn van ziektes. Tweedehands materiaal zoals gebruikte raampjes of oude kasten kun je beter vermijden, want daarmee loop je het risico ziektes mee naar binnen te brengen. Begin liever met nieuw materiaal, dat is de veiligste start.
Wat kost het om te beginnen met bijenhouden?
Een prangende vraag, en eentje die veel mensen bezighoudt voordat ze beginnen als imker. Dus laten we er eerlijk over zijn: bijenhouden is niet gratis. Maar met een eenmalige investering kom je al heel ver.
De startinvestering
Voor een complete basisset, denk aan een bijenkast, een imkerjack, handschoenen en het nodige gereedschap zoals een beroker en kastbeitel, betaal je ongeveer 750 euro. Dat klinkt als een fors bedrag, maar bedenk: als je deze spullen goed onderhoudt, gaan ze praktisch een leven lang mee.
Voor de bijenkast zelf heb je verschillende opties. De spaarkast is in Nederland de meest gangbare keuze, praktisch, flexibel en ideaal voor beginners. Qua materiaal kun je kiezen uit rood cederhout, vurenhout of zelfs styropor. Rood cederhout is de beste keuze voor het Nederlandse klimaat: het is licht, weerbestendig en rot niet. Vurenhout is goedkoper maar vraagt meer onderhoud.
Je eerste bijenvolk
Dan heb je natuurlijk ook bijen nodig. De prijs van een bijenvolk is afhankelijk van vraag en aanbod en van het seizoen. Een bijenvolk van zes ramen, een zogenoemde zesramer, kost je ongeveer 150 euro. De beste tijd om een bijenvolk aan te schaffen is mei of juni.
De jaarlijkse kosten
En dan de jaarlijkse kosten. Die vallen reuze mee. Voor voeding en varroabestrijding, want dat is iets waar elke imker mee te maken krijgt, betaal je ongeveer 25 euro per volk per jaar. Meer is het eigenlijk niet.
Kort samengevat:
- Startinvestering basisset: circa 750 euro
- Eerste bijenvolk (zesramer): circa 150 euro
- Jaarlijkse kosten per volk: circa 25 euro
Bijenhouden is dus best een betaalbare hobby, zeker als je bedenkt wat je ervoor terugkrijgt.
En dan: je eigen honing oogsten
Naast het feit dat imker worden een zeer leuke en interessante hobby is, levert het ook nog iets op: honing. Heerlijke, eerlijke honing uit je eigen tuin.
Maar laten we eerlijk zijn: de honing is voor de meeste imkers bijzaak. De fascinatie voor het bijenvolk komt op de eerste plaats. De honing is een mooie bonus.
De bijen komen eerst
Honing is eigenlijk het reservevoedsel van de bijen. Een goed bijenvolk heeft per jaar zo'n 60 kilo honing nodig om te overleven. Als imker zorg je er dan ook eerst voor dat je bijen genoeg hebben. Pas als het bijenvolk groot en sterk genoeg is en er een overschot is, oogst je als imker jouw deel. Gemiddeld is dat in Nederland zo'n 14 kilo per volk per jaar.
Twee keer per jaar oogsten
Honing kun je zowel in het voor- als in de nazomer oogsten. En die twee honingsoorten verschillen verrassend veel van elkaar. Doordat de bijen in de verschillende jaargetijden op andere drachtplanten vliegen, is de voorzomerhoning geuriger en lichter van kleur dan de nazomerhoning. Honing is namelijk altijd een mengsel van nectar van verschillende planten. Een bijenvolk vliegt zelden op slechts één bloemsoort.
Hoe werkt het oogsten?
De basis van honing is nectar. Bloemen scheiden dit zoete sap uit om insecten aan te trekken voor de bestuiving. De bijen verzamelen de nectar, slaan die op en voegen er enzymen aan toe die de suikers omzetten. Vervolgens wapperen ze fanatiek met hun vleugeltjes om het water te laten verdampen. Het resultaat is honing met maximaal 20 procent water, opgeslagen in met was afgesloten cellen.
Om de honing te oogsten haal je de ramen met verzegelde honing uit de kast. Je opent de waslaag met een ontzegelvork en slingert de ramen in een honingslinger, een soort centrifuge.
Puur natuur
Het mooie van eigen honing is dat je er niets aan hoeft toe te voegen. Honing is puur natuur, rechtstreeks van je eigen bijen. Lekker op je boterham, door de yoghurt of in je thee. En als je vrienden en familie een potje geeft, vertel je er meteen het verhaal bij. Want dat maakt eigen honing pas echt bijzonder.
Conclusie: Is beginnen met bijenhouden de moeite waard?
Beginnen als imker is minder ingewikkeld dan het lijkt. Met de juiste voorbereiding, een goede plek voor je kast en een gezond bijenvolk ben je er klaar voor. De rest leer je al doende, inspectie na inspectie, seizoen na seizoen.
Veel mensen die nadenken over imker worden, blijven hangen in twijfels. Is het niet te duur? Te gevaarlijk? Te tijdrovend? Die vragen zijn begrijpelijk, maar zoals je hebt gelezen: de antwoorden vallen reuze mee. Bijenhouden is een hobby die je op je eigen tempo oppakt, en waarbij de bijen het grootste deel van het werk zelf doen.
Mijn naam is Jeroen Vorstman. Ik begeleid al meer dan twintig jaar mensen bij hun eerste stappen als imker. Ik weet als geen ander dat de grootste drempel niet de bijen zijn, maar de onzekerheid vooraf. Wie goed voorbereid begint, heeft die onzekerheid al voor een groot deel overwonnen.
Wil je weten of bijenhouden echt iets voor jou is, maar twijfel je nog? De Bijenclub heeft diverse opties voor je om kennis te maken met het vak van imker.
Online Cursus Bijenhouden
Volg de Online Basiscursus Bijenhouden van de Bijenclub. In 12 modules en 52 praktische lessen leer je stap voor stap alles wat je nodig hebt om met vertrouwen te starten als imker, inclusief een jaar toegang tot de online community voor persoonlijke begeleiding.
Veelgestelde vragen - FAQ
Hoeveel bijen zitten er in een bijenkast?
Een gemiddeld bijenvolk bestaat uit ongeveer twintigduizend tot zestigduizend bijen. In het voorjaar groeit het volk snel en in de zomer bereikt het vaak zijn maximale grootte.
Hoeveel honing produceert een bijenvolk?
Een gezond bijenvolk kan per jaar ongeveer tien tot dertig kilo honing produceren. Dit hangt sterk af van het weer, de hoeveelheid bloemen in de omgeving en de ervaring van de imker.
Kun je bijen houden in een woonwijk?
Ja, bijen houden kan prima in een woonwijk zolang je rekening houdt met je buren. Plaats de kast op een rustige plek en zorg dat bijen direct omhoog vliegen door een haag of schutting.
Hoe lang leeft een honingbij?
Werkbijen leven in de zomer meestal vier tot zes weken. Winterbijen leven veel langer en kunnen vier tot zes maanden oud worden.
Wanneer kun je het beste beginnen met bijenhouden?
De meeste beginners starten in het voorjaar. Dit is het moment waarop bijenvolken zich ontwikkelen en er veel voedsel beschikbaar is.